Storytelling als sociaal glijmiddel

Wat als…. je op het volgende netwerkevent alcohol verving door verhalen?

De Amerikaanse mensenrechtenactivist en hoogleraar rechtsgeleerdheid Bryan Stevenson begint zijn Ted Talk over de onrechtvaardigheden in het Amerikaanse rechtssysteem met een prachtig persoonlijk verhaal. Dat is trouwens een gemeenschappelijk kenmerk van alle Ted-Talks die wereldwijd honderdduizenden keer worden bekeken: ze trekken de toehoorder mee met een pullverhaal, een connectieverhaal.

een prachtig persoonlijk verhaal

Bij Stevenson gaat dat connectieverhaal over zijn grootmoeder én over hoe het dankzij haar is dat hij nooit alcohol drinkt.

“Op een dag, toen het huis vol kleinkinderen liep”, zegt hij, “riep ze me apart en staarde ze me een tijdje aan. Ik moet toen een jaar of tien geweest zijn en ik had altijd al een enorme liefde voor haar. Ze was iemand die je kon knuffelen tot je bijna verstikt geraakte onder de gevoelens van warmte en liefde. En die je dan een uur later vroeg of je haar knuffels nog voelde. In ieder geval, toen ze me aanstaarde, voelde het heel speciaal aan. Dat was ook ze zei tegen mij. Je bent heel speciaal en jij zal dingen kunnen die niemand anders kan. Maar je moet me wel drie dingen beloven.”

Love your mother, do the right thing, never drink alcohol

De grootmoeder van Bryan Stevenson had tien kinderen en een hele resem kleinkinderen. Ze hield van allemaal even veel en zonder dat ze van het elkaar wisten riep ze elk van hen bij haar om hen te zeggen dat ze speciaal waren. Ze liet hen inderdaad ook drie dingen beloven: dat ze altijd van hun moeder zouden houden, dat ze altijd het juiste zouden doen ook al was dat het moeilijkste en dat ze nooit alcohol zouden drinken. Dat laatste was omdat ze gezien had hoeveel kwaad alcohol kon aanrichten: er waren onder meer familieleden gestorven aan een leverziekte, en er waren op één of andere manier onverzoenbare ruzies het gevolg geweest van overdreven alcoholgebruik. Hoe dan ook, Stevenson heeft zich altijd aan die belofte aan zijn grootmoeder gehouden en vertelt hoezeer hij daar kracht uit geput heeft om zijn identiteit vorm te geven en om met die identiteit te worden wie hij is geworden.

Dealing with stress and burnout

Naar kracht en identiteit zijn we dezer dagen met zijn allen ook in onze contreien op zoek. Want zeven opeenvolgende jaren van economische stilstand – de economische activiteit is in Europa sinds het faillissement van Lehman Brothers in 2008 niet toegenomen – hebben bij enorm veel mensen voor grote onzekerheid gezorgd. In combinatie met het feit dat concurrentie uit de meest onverwachte hoeken kan opduiken en dat één of andere jonge gast met een hoodie een app kan uitvinden die plots duizenden jobs overbodig maakt, zorgt de grote onzekerheid voor een nooit gezien stressniveau en voor een toenemend aantal burnouts die sommigen, wellicht tegen beter weten in – te lijf gaan met te veel drank. Ze hebben duidelijk nooit de speech van Bryan Stevenson gehoord.

In ieder geval is het door die stress en burnouts zo dat coaches die mensen begeleiden om zich beter in hun vel te voelen, om de passie in hun leven te herontdekken, om terug in hun eigen kracht te staan, handenvol werk hebben. Er zijn wandelcoaches, coaches die met kunst werken, life planners en nog tal van andere coaches die mensen helpen om minder onzeker te zijn, om weer hun weg te vinden, om hun welzijn te bevorderen en…. om hun identiteit te vinden. En er komen er nog elke dag bij.

Is alcohol het ultieme sociaal glijmiddel?

Eén van de voorlopers op dat vlak is Katrin Van de Water van “Passion for Work”. In september 2013 bracht ze op de Badboot in Antwerpen een aantal ondernemers bijeen om te vertellen over passie in hun werk. Eén van die ondernemers was iemand met een bijzonder profiel: een enthousiaste jongeman die met passie vertelde over waar hij zich via zijn pas gestarte activiteit voortaan zou aan wijden: mensen helpen om minder of niet meer te drinken.

met zijn allen op zoek naar verbondenheid

We zijn ondertussen twee jaar verder en Michael Niclaus, want over hem gaat het, blijft geregeld in de media opduiken. Zo las ik op de blogsite charliemag een bijzonder interessant interview met hem. Daarin noemt hij alcohol ons ultieme sociale smeermiddel. Ik citeer even uit het interview:

“We zijn zo vervreemd van elkaar dat we bij sociale aangelegenheden meteen naar de fles grijpen om los te komen. Laten we even teruggaan naar onze kindertijd. In het begin waren kinderfeestjes vaak een beetje “awkward”. Maar als mama pannenkoeken ging bakken en terugkwam in de ruimte had iedereen zijn weg gevonden en waren we met elkaar aan het spelen. Tegenwoordig zijn we zo niet meer met onszelf verbonden en willen we zo snel van die ongemakkelijke situaties af dat we ons volgieten met drank.”

Het is redelijk cru gesteld, maar er zit ook veel waarheid in. We zijn omwille van de toenemende onzekerheid, onder meer als gevolg van het feit dat de economie zich in een situatie bevindt waarvan niemand weet waar ze zal uitkomen, met zijn allen op zoek naar verbondenheid. Netwerken is het ordewoord en elke week zijn er netwerkevents, “open coffees” en tal van andere initiatieven ons bij elkaar te brengen, maar van zodra het om een avondevent gaat, staan de cava, de witte en de rode wijn en het bier op het dienblad als olie op het dienblad om dat netwerken te smeren. En voor sommigen ook als weg naar een roes om hun problemen te vergeten. Michael Niclaus heeft geen ongelijk als hij zegt dat daar in nogal wat gevallen veel problemen van komen waar we nog veel te vaak de ogen voor sluiten. Dodelijke ongevallen in het verkeer, relatieproblemen, nog meer burnouts… you name it. In ieder geval hopen ellende die uiteindelijk de sociale zekerheid, en dus u en ik als belastingbetaler handenvol geld kosten.

Vooral het stukje waarin Niclaus verwijst naar alcohol als het algemeen aanvaarde sociale smeermiddel intrigeert me. Want eigenlijk kom ik tot het besef dat de storytellingtechnieken die ik in mijn boek “Sterke verhalen, sterke leiders” beschrijf, net zo goed een sociaal smeermiddel kunnen zijn dat verbondenheid helpt creëren in een door onzekerheid overspoelde wereld.

Is storytelling het nieuwe sociaal glijmiddel?

Met andere woorden, storytelling kan een veel gezonder alternatief zijn om hetzelfde doel te bereiken. Voor alle mensen die minder willen drinken – en aangezien we toch met zijn allen heel veel met gezondheid bezig zijn moeten er dat toch heel wat zijn – zijn de storytellingtechnieken dus het aangewezen middel om een nieuw sociaal smeermiddel te gebruiken. Wat als we op het volgende netwerkevent de alcoholische dranken gewoon zouden vervangen door verhalen ? Pullverhalen, die wijzen op de kwetsbaarheid va diegene die ze vertellen. Pullverhalen die voor emotionele betrokkenheid zorgen zoals de verhalen van Stevenson over zijn grootmoeder en van Michael Niclaus over het feit dat ook aan “geen alcohol drinken” een sterke identiteit kan worden ontleend. Efficiënt storytelling inzetten kan verbondenheid creëren, onzekerheid wegnemen, de drang om alcohol te drinken verminderen en op die manier voor een miljoenenbesparing zorgen in de sociale zekerheid.

Ik noem storytelling in mijn boek “Sterke verhalen, Sterke leiders” niet voor niets hét middelen om veranderingstrajecten te realiseren.



OVER RAF STEVENS

Raf Stevens (46) heeft ruim twintig jaar ervaring in communicatie. Sinds twaalf jaar is hij zelfstandig actief in business storytelling. Raf ondersteunde al tal van bedrijven en organisaties in het vertalen van strategie- en verandertrajecten naar sterke verhalen. Hij begeleidt ook managers in het succesvol inzetten van hun persoonlijke verhaal. Raf is ook de host van de Story Club podcast, een interviewprogramma over storytelling, communicatie en leiderschap.

Maak kennis

Geef een reactie