Rik Dewulf “Alle mensen zijn geboren als ontdekkingsreizigers”

Rik De Wulf is arbeids- en organisatiepsycholoog. Hij is auteur van het boek Soulmade, bezieling op het werk.

“Het zoeken naar en het vinden van het enthousiasme dat iedereen in zich heeft, is wat mij echt drijft”, zegt hij. “Als we de korst die bij veel mensen op dat enthousiasme gegroeid is, kunnen wegschrapen, dan gaat een nieuwe wereld vol mogelijkheden open.Voor henzelf én voor de organisaties waarvoor ze werken.”

PODCAST

ARTIKEL VAN DE PODCAST

Rik De Wulf : “We vergeten veel te vaak dat mensen geboren zijn als ontdekkingsreizigers”

Rik De Wulf is arbeids- en organisatiepsycholoog. Hij bekleedde gedurende meer dan twintig jaar uiteenlopende beleidsfuncties in gezondheidszorg en onderwijs. Vandaag begeleidt hij vanuit de specialisaties leiderschap, samenwerking en waardengericht ondernemen leer- en groeitrajecten in organisaties, overheden en bedrijven. Hij schreef ook het boek Soulmade, bezieling op het werk. “Het zoeken naar en het vinden van het enthousiasme dat iedereen in zich heeft, is wat mij echt drijft”, zegt hij. “Als we de korst die bij veel mensen op dat enthousiasme gegroeid is, kunnen wegschrapen, dan gaat een nieuwe wereld vol mogelijkheden open. Voor henzelf én voor de organisaties waarvoor ze werken.”

Bij te veel mensen te weinig bezieling

“Diverse cijfers geven aan dat de betrokkenheid bij of de bezieling voor het werk bij veel mensen ver te zoeken is. Slechts bij één of vier werknemers is die bezieling echt aanwezig. Dat houdt me sterk bezig, want dat gebrek aan bezieling zorgt ervoor dat mensen zich niet gelukkig voelen én dat bedrijven hun talenten lang niet optimaal kunnen gebruiken. Met andere woorden: het gaat om een mes dat langs twee kanten flink wat snijwonden veroorzaakt. Ik heb dan ook geprobeerd om te vatten wat bezieling inhoudt. Het woord ziel zit erin en dat is misschien wel het meest ongrijpbare woord dat in het Nederlands bestaat. Het heeft volgens mij niets te maken met religie, maar met wat mensen raakt. Waarom raken zaken mensen? Waarom voelen we iets of juist niets bij het zien van welbepaalde landschappen, kunstwerken of films of bij het lezen van teksten en poëzie of bij het horen van welbepaalde muziek? Volgens mij komt dat omdat we allemaal een soort kern hebben die een bundeling is van onze eigen definities van onder meer schoonheid, rechtvaardigheid, waarachtigheid en liefde. Die bundeling is wellicht wat we onze ziel noemen. Als gedichten, beelden of muziek ons raken, komt dat omdat de schoonheid die wij ervaren connecteert met ons eigen gevoel voor schoonheid en dat kan dan weer een bron voor inspiratie zijn om zelf schoonheid te creëren. Eigenlijk draait het in de zorgsector en het onderwijs, de twee sectoren die ik uit mijn vorige professionele leven ken, én in het bedrijfsleven ook allemaal daarrond: mensen moeten geïnspireerd raken om elke dag met veel bezieling het beste van zichzelf te geven. In de zorg is dat ten voordele van de patiënten, in het onderwijs ten voordele van de leerlingen en in het bedrijfsleven ten voordele van de klanten. Ik ben ervan overtuigd dat meer bezieling zou kunnen helpen om veel van wat vandaag misloopt ten goede te keren.”

De stroming blijven voelen

“Op basis van onze persoonlijkheid worden we allemaal door andere zaken geraakt. Niemand kan dat voor ons regisseren. Maar tegelijk hebben we allemaal een bepaalde stroming van bezieling en enthousiasme in ons. Het is die stroming die we moeten voelen om bezield te blijven. Iedereen zou zich regelmatig de vraag moeten stellen of hij of zij die stroming nog voelt. Dat is in elke fase van de professionele carrière belangrijk, maar zeker rond onze vijftigste verjaardag. Ik raad eigenlijk iedereen aan om na zijn of haar vijftigste verjaardag nog eens met iets nieuws te beginnen. Zelf heb ik ook ervaren dat ik, als ik eerlijk antwoord af op de vraag of ik nog stroming voelde, neen moest zeggen en dus met iets nieuws moest beginnen. We verliezen eigenlijk veel te veel uit het oog dat we geboren zijn als ontdekkingsreizigers. En dat we dat explorerende dat in elk van ons zit eigenlijk in stand moeten houden om met de nodige passie aan de slag te blijven. Op dat vlak stemt het me hoopvol dat de jongere generatie minder geneigd lijkt dan de onze om zich te laten vastpinnen op een welbepaalde richting, maar open blijft kijken naar wat op hen afkomt. Ik heb recent op korte tijd vier kleinkinderen gekregen. Als ik naar hen kijk, krijg ik nog maar eens de bevestiging van het enthousiasme en van de verwondering die toch in ieder van ons zitten. Dan stel ik me de vraag waar we dat onderweg kwijt raken. Waarom groeit er vaak zo een enorm grote korst op het enthousiasme van zoveel mensen? Het is volgens mij de taak van leidinggevenden om die korst weer weg te krijgen. Niet door te zeggen dat iemand voor niets meer enthousiast te krijgen is, wel door vertrouwen te geven. Vertrouwen is de basis van alles. Als mensen vertrouwen en erkenning krijgen, kunnen ze enorm veel aan. Als mensen geen vertrouwen ervaren, laten ze niet het achterste van hun tong zien. Ze stellen zich niet kwetsbaar op en ze zijn bang om fouten te maken. Met andere woorden: dan ontbreekt eigenlijk elke fundering om op voort te bouwen. Vertrouwen is het geloof dat je kwetsbaarheid door de ander niet op een onrechtmatige manier geschaad zal worden. Dat is zo in een relatie, maar dat is even goed zo in het bedrijfsleven.”

Waarden

“Ik ben ervan overtuigd dat vertrouwen voor elke organisatie een cruciale waarde is. En vandaag kan geen enkele verantwoordelijke leider het zich nog veroorloven om te zeggen dat waarden niet belangrijk zijn. Ik hoor sommige bedrijfsleiders nog wel eens zeggen dat ze wel aan waarden zullen denken als ze meer tijd hebben of als de zaken beter gaan, maar dat is eigenlijk een verkeerd uitgangspunt. Mijn antwoord daarop is altijd dat het net bij tegenwind enorm belangrijk is om die waarden heel goed voor ogen te houden en ze ook toe te passen. Het is trouwens niet omdat de waarden ingekaderd zijn en overal te zien zijn op de bedrijfsmuren, dat een bedrijf zich een waarde gedreven onderneming mag noemen. Ik ben eigenlijk opgegroeid met aandacht voor waarden. Ik kom uit een groot gezin van zeven kinderen. Mijn vader had een faillissement meegemaakt en mede daardoor hadden wij geen televisie. We hebben echter enorm veel met elkaar gepraat. Ook over de grote levenskwesties. Als ik nu op mijn leven en op mijn professionele carrière terugkijk, moet ik zeggen dat die gesprekken me enorm gevormd hebben. Mijn broer en ik waren de twee oudsten en hebben elkaar dikwijls aangestoten toen mijn vader het bij die gesprekken altijd maar weer over waarden had. Ik zal niet wegsteken dat we daar wat smalend over deden. We vonden dat hij daar te veel over doordramde. Hij is jammer genoeg al lang overleden en daarom vind ik het des te spijtiger dat hij niet meer kan meemaken hoe ik nu eigenlijk mijn brood verdien door bedrijven op weg te zetten naar het herkennen en toepassen van hun waarden. Die moeten volgens mij niet alleen hun strategisch kompas zijn, maar ook hun troeven om talent aan te trekken. Want die waarden zijn ook steeds belangrijker voor jonge talenten om zich al dan niet door een werkgever over de streep te laten halen.”

Leiding geven kan het best met de handen op de rug

“Het helpen bepalen van die waarden en het zoeken naar het potentieel en enthousiasme dat in iedereen zit, is wat mij echt drijft. Volgens mijn echtgenote doe ik nu dan ook waar ik eigenlijk altijd echt naar op zoek was. Onlangs kreeg ik een directiefunctie aangeboden en zij was de eerste om te zeggen dat ik beter niet op het aanbod inging, omdat ze heel goed aanvoelt dat wat ik nu doe echt mijn ding is. Dat bewijst nog maar eens hoe belangrijk ook je persoonlijke omgeving is. Leiding geven gaat het best als je zelf goed in je vel zit. En leiding geven levert veel resultaat op als je dat, zoals mijn vader het verwoordde, met je handen op je rug doet. Toen ik dertien was, mocht ik met vrienden vanuit Oost-Vlaanderen naar Limburg fietsen, waar we in een vakantiepark bij een tante konden logeren. Dat was in die tijd zowat een wereldreis voor ons, maar de verkeersdrukte was nog lang niet wat ze nu was en we hadden alles zorgvuldig gepland om in vier etappes van telkens een veertigtal kilometer de afstand af te leggen. Terugfietsen wilden we in één keer doen. Ik herinner me dat mijn moeder het geen goed idee vond, mijn vader zei dat hij er eens wilde over nadenken. Uiteindelijk liet hij weten dat hij op de dag van onze terugtocht voor de middag in Mechelen moest zijn. Dat lag ongeveer halfweg op onze route. We spraken af elkaar daar te zien. Als we ons nog goed voelden konden we de tweede helft van de reis voort fietsen, als we niet meer in optima forma waren, konden we daar de fietsen in de auto laden. Als ik in Mechelen kom, zie ik nu nog de frituur waar we toen ’s middags aten. Veel later vertelde mijn vader me dat hij die dag eigenlijk helemaal geen zaken te doen had in Mechelen. Hij was naar daar gekomen om te zien of we ons ondernemingsplan zouden kunnen uitvoeren. Hij liet ons de vrijheid om het te proberen en hij was er voor het geval het ons niet zou lukken. Dat is wat leiders ook vandaag moeten doen: de handen op de rug houden en klaar staan om zonder verwijten in te grijpen. Ik ben ervan overtuigd dat het om een ideaal recept gaat om voor meer bezieling te zorgen.”




Raf zijn nieuwe worp: RAAK!

Gericht op de praktijk en meteen praktisch toepasbaar!

BESTEL



RAF SPREEKT


Raf Stevens spreekt goed en graag over de kracht van verhalen.
Nodig hem eens uit voor een inspiratiesessie.

NEEM CONTACT